Það er vel hægt að elda og borða góðan og hollan mat án þess að eyða of miklu. Með smá skipulagi og sköpunargleði í eldhúsinu er hægt að spara peninga, minnka matarsóun og nýta hráefni betur.
Hér eru 7 einföld sparnaðarráð sem geta hjálpað í innkaupum og eldamennsku.
Veljum 2–3 daga í viku þar sem við eldum mat sem nýtast í fleiri máltíðir, t.d. pottrétti, lasagna, súpur, vefjur eða matarmikil salöt. Gerum innkaupalista áður en farið er í búð og reynum að halda okkur við hann.
Gott er að forðast að fara svöng í búð, það dregur úr hvatvísi í innkaupum. Ef mikið er að gera getur líka verið þægilegt að panta matvörunar heim. Það sparar tíma og peninga og hjálpar flestum að halda fókus í innkaupunum.
Að fara svangur í búð eykur líkur á óþarfa kaupum.
Athugum hvað er til í ísskáp og skápum áður en við verslum. Hráefni eins og hálf krukka af sósu, slöpp gulrót og afgangar frá í gær geta oft orðið að góðum rétti.
Afgangar geta farið í súpur, ommelettu, pastarétti eða salöt. Þeir nýtast líka vel sem nesti daginn eftir.
Berum saman kílóverð frekar en stykkjaverð. Kaupum stærri pakkningar þegar það borgar sig, sérstaklega af mat eins og brauði, fiski og kjöti sem má frysta.
Skiptum í minni skammta og merkjum vel áður en sett er í frysti. Gott er að taka reglulega til í frystinum og nota það sem er til.
Gott er að hafa einn dag í viku þar sem notað er úr frystinum, svo matur gleymist ekki.
Frystirinn getur verið algjör bjargvættur þegar kemur að því að draga úr matarsóun og spara tíma. Eldum stærri skammta, til dæmis lasagna, pottrétti eða súpu, og frystum í minni skömmtum.
Gott er að nota glær, loftþétt ílát og merkja með dagsetningu og innihaldi – þá er auðveldara að sjá hvað er til.
Einnig má frysta brauð áður en það þornar og ávexti sem eru að verða of þroskaðir, til dæmis banana eða ber, og nota síðar í smoothies eða bakstur. Kryddjurtir má líka frysta.
Þegar frystirinn er notaður reglulega er hægt að spara bæði mat og peninga – og það er gott að geta gripið í heimagerðan rétt þegar tíminn er naumur.
Dagsetningar segja ekki alltaf alla söguna. Ef matur lítur vel út og lyktar eðlilega er hann oft enn í góðu lagi.
Geymum afganga í lokuðum ílátum og nýtum þá innan nokkurra daga. Förum þó varlega með mat sem merktur er „síðasti notkunardagur“.
Sjá hér muninn á „best fyrir“ og „síðasti notkunardagur“.
Tökum nesti með að heiman, eins og chia-hafragraut, ávexti, samloku eða heimabakaðan bita, í skólann, vinnuna, ræktina eða á íþróttamót.
Vatnsbrúsinn er líka frábær félagi – við höfum hreint vatn næstum alls staðar, og með því að fylla brúsann sleppum við að kaupa dýra drykki og spörum bæði peninga og plast.
Skyndibiti þarf ekki að vera dýr eða óhollur – hann getur verið fljótlegur og heimagerður.
Hvort sem það er fjölskyldumáltíð eða kvöldmatur með vinum eða herbergisfélögum, getur verið bæði skemmtilegt og sparað peninga að elda saman.
Hægt er að skiptast á að bjóða í mat eða elda saman. Þannig sparast líka tími.
Margir velta fyrir sér hvort matvæli séu örugg eftir að dagsetning á umbúðum rennur út. Að skilja muninn á „best fyrir“ og „síðasti notkunardagur“ getur sparað peninga, minnkað matarsóun og aukið öryggi.
Einfaldar aðferðir til að minnka sóun, nýta matinn betur og halda matarútgjöldum í skefjum – án þess að fórna gæðum eða bragði.
Aukefni eru efni sem eru bætt í matvæli til að bæta geymsluþol, áferð, lit, bragð eða öryggi. Flest aukefni eru því talin örugg við eðlilega neyslu en gott er þó að neyta þeirra í hófi og velja fjölbreytt og fersk matvæli reglulega.
Hér er það helsta sem gott er að vita um avókadó, hvað það inniheldur, hvernig má nota það og hvernig best er að skera það.
Með litlum breytingum er hægt að gera baksturinn aðeins næringarríkari án þess að fórna bragði eða stemningu.
Janúar er sem betur fer ekki eini mánuður ársins. Of oft setjum við allt undir í byrjun árs, keyrum okkur áfram af krafti og náum svo ekki að halda dampi út mánuðinn, hvað þá allt árið. Gott er að muna að árið samanstendur af tólf mánuðum og því engin þörf á að ætla sér allt í einu.
Mörg þeirra matvæla sem við borðum í dag eru kölluð gjörunnin matvæli, eða ultra-processed foods (UPF) á ensku. Hefurðu nokkru sinni velt því fyrir þér hvernig snakkpoki, orkustykki eða tilbúinn réttur verður til?
Hvað er glúten, hvernig myndast það og hverjir þurfa að forðast það? Hér finnur þú svörin.
Til að njóta á heilsusamlegri hátt er til að mynda hægt að velja léttari valkosti eða útfæra nýjar uppskriftir þar sem grænmeti, ávextir og heilkorna vörur ásamt baunum eru í forgrunni.
Ýmsar staðreyndir um hafra.
Hreyfing og næring fara vel saman – í tilefni af Hjólað í vinnuna hafa Gott og einfalt og ÍSÍ sett saman vikumatseðil með einföldum og næringarríkum máltíðum fyrir alla vikuna.
Ein einfaldasta leiðin til að bæta heilsu í gegnum mataræði er að borða heilkorn daglega. Heilkorn teljast til svokallaðra flókinna kolvetna og hafa verið vel rannsökuð. Rannsóknir sýna sterka fylgni milli reglulegrar neyslu heilkorns og bættrar langtímaheilsu.
Að sjóða egg virðist einfalt, en rétt eldun skiptir máli til að ná fullkominni áferð – hvort sem maður kýs að hafa eggin linsoðin, harðsoðin eða mitt á milli.
Hér má finna leiðbeiningar um hvaða skref þarf að taka til að sjóða fullkomlega „al dente” pasta.
Að sjóða hrísgrjón er einfalt þegar maður kann réttu skrefin. Á meðan þau malla í pottinum er oft hægt að skera grænmeti eða sinna öðrum þáttum í eldhúsinu.