Glúten er próteinflétta sem myndast í korni eins og hveiti þegar ákveðin prótein í því blandast við vatn og deig er hnoðað saman.
Próteinin glíadín og glútenín mynda glúten. Glíadín er mjúkt og teygjanlegt en glútenín er sterkara og seigara. Þegar þau blandast við vatn og eru hnoðuð saman myndast teygjanlegt net – glúten – sem heldur deiginu saman og hjálpar því að lyftast við bakstur.
Glúten er ekki til staðar sem prótein í hveitimjöli fyrirfram, heldur myndast það þegar deig er unnið.
Próteinin sem mynda glúten finnast aðeins í sumum korntegundum, til dæmis hveiti, rúgi og byggi. Í glútenlausu mjöli, svo sem maísmjöli, hrísgrjónamjöli og möndlumjöli, eru þessi prótein ekki til staðar og því myndast ekkert glúten. Við bakstur með glútenlausu mjöli þarf oft að bæta við bindiefnum, til dæmis xanthan-gúmmíi eða psyllíum trefjum, til að gefa deiginu betri áferð og halda því saman.
Hér er yfirlitslisti frá Selíak- og glútenóþolssamtökum Íslands yfir matvæli sem innihalda glúten og þau sem eru án þess.
Sú hugmynd að glúten sé „óhollt fyrir alla“ eða að fólk ætti að forðast það er í raun mýta.
Flestir geta neytt glútens án vandamála. Aðeins fólk með selíak (glútenóþol), glútennæmi eða hveitiofnæmi þarf að forðast glúten.
Fyrir flest fólk getur glútenríkt heilkorn verið hluti af hollu og fjölbreyttu mataræði, þar sem það inniheldur meðal annars trefjar, vítamín og steinefni sem styðja við góða heilsu.
Margir velta fyrir sér hvort matvæli séu örugg eftir að dagsetning á umbúðum rennur út. Að skilja muninn á „best fyrir“ og „síðasti notkunardagur“ getur sparað peninga, minnkað matarsóun og aukið öryggi.
Einfaldar aðferðir til að minnka sóun, nýta matinn betur og halda matarútgjöldum í skefjum – án þess að fórna gæðum eða bragði.
Aukefni eru efni sem eru bætt í matvæli til að bæta geymsluþol, áferð, lit, bragð eða öryggi. Flest aukefni eru því talin örugg við eðlilega neyslu en gott er þó að neyta þeirra í hófi og velja fjölbreytt og fersk matvæli reglulega.
Hér er það helsta sem gott er að vita um avókadó, hvað það inniheldur, hvernig má nota það og hvernig best er að skera það.
Með litlum breytingum er hægt að gera baksturinn aðeins næringarríkari án þess að fórna bragði eða stemningu.
Janúar er sem betur fer ekki eini mánuður ársins. Of oft setjum við allt undir í byrjun árs, keyrum okkur áfram af krafti og náum svo ekki að halda dampi út mánuðinn, hvað þá allt árið. Gott er að muna að árið samanstendur af tólf mánuðum og því engin þörf á að ætla sér allt í einu.
Mörg þeirra matvæla sem við borðum í dag eru kölluð gjörunnin matvæli, eða ultra-processed foods (UPF) á ensku. Hefurðu nokkru sinni velt því fyrir þér hvernig snakkpoki, orkustykki eða tilbúinn réttur verður til?
Hvað er glúten, hvernig myndast það og hverjir þurfa að forðast það? Hér finnur þú svörin.
Til að njóta á heilsusamlegri hátt er til að mynda hægt að velja léttari valkosti eða útfæra nýjar uppskriftir þar sem grænmeti, ávextir og heilkorna vörur ásamt baunum eru í forgrunni.
Ýmsar staðreyndir um hafra.
Hreyfing og næring fara vel saman – í tilefni af Hjólað í vinnuna hafa Gott og einfalt og ÍSÍ sett saman vikumatseðil með einföldum og næringarríkum máltíðum fyrir alla vikuna.
Ein einfaldasta leiðin til að bæta heilsu í gegnum mataræði er að borða heilkorn daglega. Heilkorn teljast til svokallaðra flókinna kolvetna og hafa verið vel rannsökuð. Rannsóknir sýna sterka fylgni milli reglulegrar neyslu heilkorns og bættrar langtímaheilsu.
Að sjóða egg virðist einfalt, en rétt eldun skiptir máli til að ná fullkominni áferð – hvort sem maður kýs að hafa eggin linsoðin, harðsoðin eða mitt á milli.
Hér má finna leiðbeiningar um hvaða skref þarf að taka til að sjóða fullkomlega „al dente” pasta.
Að sjóða hrísgrjón er einfalt þegar maður kann réttu skrefin. Á meðan þau malla í pottinum er oft hægt að skera grænmeti eða sinna öðrum þáttum í eldhúsinu.