Áramótin kalla oft fram löngun til að endurstilla, endurskipuleggja og byrja upp á nýtt, þar á meðal er mataræðið. Margir byrja árið á góðum áramótaheitum sem fela oftar en ekki í sér einhver átök, strangar reglur eða miklar breytingar.
En sannleikurinn er sá að árangur í næringu og heilsu almennt byggir sjaldnast á stórum umskiptum. Hann byggir miklu frekar á litlum, stöðugum skrefum sem safnast saman yfir tíma.
Janúar er sem betur fer ekki eini mánuðurinn. Of oft setjum við allt undir í byrjun árs, keyrum okkur áfram af krafti og finnum svo að við náum ekki að halda dampi út mánuðinn, hvað þá allt árið. Því er góð áminning að muna að árið samanstendur af tólf mánuðum, ekki bara einum og því hægt að dreifa markmiðum jafnt og þétt yfir þá alla.
Nýtt ár er í raun miklu fremur tækifæri til að stilla strengi frekar en að snúa öllu á hvolf og ætla að gera allt í einu. Til dæmis með því að:
Þannig byggjum við upp nokkrar raunhæfar, varanlegar breytingar sem verða að vana yfir heilt ár í stað þess að reyna að breyta öllu í janúar. Janúar getur verið mánuðurinn þar sem við leggjum traustan grunn fyrir árið fram undan. Þegar við byrjum árið með sjálfsumhyggju, raunhæfum væntingum og skref-fyrir-skref nálgun verða breytingarnar bæði vænlegri og líklegra að þær endist.
Fyrsta skrefið: að koma stöðugleika á máltíðarmynstrið. Margir finna fyrir meiri orku, betri meltingu og jafnari blóðsykri með því að:
Áramótaheitin geta verið góð, en höfum þau raunhæf.
Stór markmið virka oft yfirþyrmandi. Það að ætla að klífa risastórt fjall á einum degi er ekki geranlegt fyrir flesta nema með góðum undirbúningi og þjálfun.
Litlu markmiðin búa hins vegar til árangur. Alveg eins og þegar sett er upp æfingaáætlun þá er alveg jafn sniðugt að setja upp góða næringaráætlun.
Dæmi:
Þegar markmiðin eru einföld og mælanleg verða þau eðlilegur hluti af daglegu lífi án þess að valda mikilli og óþarfa pressu.
Algengustu mistökin eru oft að byrja árið með einhvers konar banni eins og að ákveða að borða ekkert nammi eða engin kolvetni, og þar fram eftir götunum. Það er auðvitað eitt að minnka við sig, en algjört bann hjálpar ekki alltaf.
Ef þessu er hins vegar snúið aðeins við, má oft sjá mun meiri árangur. Fara úr banni yfir í að bæta við, eins og:
Með tímanum minnkar ósjálfrátt plássið fyrir þann mat sem þjónar okkur ekki eins vel.
Gott skipulag getur verið létt og einfalt. Prófum til dæmis að:
Litlar ákvarðanir sem við tökum fyrir okkur sjálf fyrirfram draga úr streitu og gera næringarvalið umtalsvert auðveldara.
Margir byrja árið með mikilli hörku. En næring á að veita ánægju á uppbyggilegan hátt; styðja okkur og byggja okkur upp.
Spyrjum reglulega:
Þessar spurningar geta breytt miklu.
Við hugsum oft um kíló og kaloríur, en líðan er oft betri mælikvarði á árangur:
Með litlum skrefum búum við til nýjar venjur og breytingar sem endast; án þess að fórna lífsgæðum, án fullkomnunar og án þess að detta af baki. Nýtt ár er tækifæri til að byggja upp heilsu með mýkt, jafnvægi og sjálfsumhyggju.
Gleðilegt nýtt ár. Megi 2026 vera ykkur gæfu- og árangursríkt.
Til að njóta á heilsusamlegri hátt er til að mynda hægt að velja léttari valkosti eða útfæra nýjar uppskriftir þar sem grænmeti, ávextir og heilkorna vörur ásamt baunum eru í forgrunni.
Jólin eru tími ljóss, friðar og hefða þar sem við njótum þess að elda, baka og skapa minningar með þeim sem okkur þykir vænt um.
Með leik má kveikja áhuga barna á mat. Hrekkjavakan snýst um fleira en hræðilega búninga – hún er líka tækifæri til að skapa stemningu, samveru og gleði í eldhúsinu.
Heilbrigð þarmaflóra er mikilvæg þegar kemur að meltingu, ónæmiskerfinu, hormónajafnvægi og andlegri líðan.
Janúar er sem betur fer ekki eini mánuðurinn. Of oft setjum við allt undir í byrjun árs, keyrum okkur áfram af krafti og finnum svo að við náum ekki að halda dampi út mánuðinn, hvað þá allt árið. Því er góð áminning að muna að árið samanstendur af tólf mánuðum, ekki bara einum og því hægt að dreifa markmiðum jafnt og þétt yfir þá alla.
Hugmyndir að hollu, næringarríku og góðu skólanesti fyrir mikilvægasta fólkið.
Grein fyrir alla þá sem vilja skilja hvað prótein er og gerir.
Trefjar eru nauðsynlegur hluti af hollu mataræði og hafa víðtæk, jákvæð áhrif á heilsuna. Þrátt fyrir að líkaminn melti ekki trefjar eins og önnur kolvetni, þá gegna þær mikilvægu hlutverki í meltingu, blóðsykurstjórnun og hafa jákvæð áhrif á hjarta- og æðakerfið. Því er vert að huga að nægilegri trefjainntöku til að stuðla að betri líðan og langtímaheilbrigði.
Börn kjósa mat sem þau þekkja og treysta, en forðast oft beiskt bragð eins og í brokkolíi eða káli. Því er matvendni oft eðlilegur partur af uppvextinum. Góðu fréttirnar eru: smekkur þeirra þroskast með tíma og ekki síst æfingu.
Hvað er glúten, hvernig myndast það og hverjir þurfa að forðast það? Hér finnur þú svörin.
Skráargatið er opinbert norrænt matvælamerki sem auðkennir matvörur sem eru hollari valkostir og innihalda m.a. hollari fitu, minna af viðbættum sykri og salti, en meira af trefjum og heilkorni en sambærilegar vörur.
Smoothieskálar geta verið mjög næringarríkar máltíðir þar sem prótein, góðar fitur og trefjar sameinast í fallega, litríka og bragðgóða skál.
Margir velta fyrir sér hvort matvæli séu örugg eftir að dagsetning á umbúðum rennur út. Að þekkja muninn á „best fyrir“ og „síðasti notkunardagur“ getur bæði sparað peninga, minnkað matarsóun og aukið öryggi.
Fyrstu árin eru mjög mikilvæg fyrir mótun matarsmekks og matarvenja barna. Matur og drykkir ættu að veita nauðsynlega næringu til vaxtar og þroska, auk þess að stuðla að góðri orku, úthaldi og vellíðan í daglegu lífi.
Einfaldar aðferðir til að minnka sóun, nýta matinn betur og halda matarútgjöldum í skefjum – án þess að fórna gæðum eða bragði.
Matarsóun á heimilum er margþætt og getur tengst því hvernig við skipuleggjum innkaup, geymum og eldum mat, og nýtum afganga. Hér eru hagnýt ráð sem hjálpa þér að skoða eigin venjur – og mögulega draga úr matarsóun.
Aukefni eru efni sem eru bætt í matvæli til að bæta geymsluþol, áferð, lit, bragð eða öryggi. Flest aukefni eru því talin örugg við eðlilega neyslu en gott er þó að neyta þeirra í hófi og velja fjölbreytt og fersk matvæli reglulega.
Það helsta sem gott er að vita um avókadó eins og hvað það inniheldur, hvað er best að nota það í og hvernig er best að skera það.
Ein einfaldasta leiðin til að bæta heilsu í gegnum mataræði er að borða heilkorn daglega. Heilkorn teljast til svokallaðra flókinna kolvetna og hafa verið vel rannsökuð. Rannsóknir sýna sterka fylgni milli reglulegrar neyslu heilkorns og bættrar langtímaheilsu.
Mörg þeirra matvæla sem við borðum í dag eru oft kölluð gjörunnin matvæli , eða ultra-processed foods (UPF) á ensku. Hefurðu nokkru sinni velt því fyrir þér hvernig snakkpoki, orkustykki eða tilbúinn réttur verður til?
Með því að borða fjölbreytta, litríka og trefjaríka fæðu, drekka nægan vökva og skilja betur hvernig meltingin okkar virkar, getum við stutt við eigið heilbrigði og vellíðan.
Ýmsar staðreyndir um hafra.
Einföld uppskrift að kókosrjóma sem hentar vel með ávöxtum, á vöffluna, með hrákökunni eða í stað hefðbundins rjóma í eftirrétti.
Að sjóða egg virðist einfalt, en rétt eldun skiptir máli til að ná fullkominni áferð – hvort sem maður kýs að hafa eggin linsoðin, harðsoðin eða mitt á milli.
Gerbakstur þarf ekki að vera flókinn. Ef þið fylgið nokkrum einföldum skrefum getið þið auðveldlega bakað ykkar eigið brauð.
Að sjóða hrísgrjón er einfalt þegar maður kann réttu skrefin. Á meðan þau malla í pottinum er oft hægt að skera grænmeti eða sinna öðrum þáttum í eldhúsinu.
Ráðleggingar um mataræði frá embætti landlæknis leggja áherslu á fjölbreytt og næringarríkt mataræði, meira grænmeti, ávexti og heilkorn, fjölbreytta próteingjafa og reglulegar máltíðir ásamt mjög hóflegri neyslu sykurs, salts og unninna matvæla.
Hér má finna leiðbeiningar um hvaða skref þarf að taka til að sjóða fullkomlega „ al dente ” pasta.