Áramótin kalla oft fram löngun til að endurstilla, endurskipuleggja og byrja upp á nýtt, þar á meðal mataræðið. Margir byrja árið á áramótaheitum sem fela í sér strangar reglur eða miklar breytingar.
En sannleikurinn er sá að árangur í næringu og heilsu byggir sjaldnast á stórum umskiptum. Hann byggir frekar á litlum, stöðugum skrefum sem safnast saman yfir tíma.
Árangur byggir sjaldnast á stórum breytingum heldur litlum skrefum sem endurtaka sig aftur og aftur.
Janúar er sem betur fer ekki eini mánuður ársins. Of oft setjum við allt undir í byrjun árs en finnum svo að erfitt er að halda dampi út mánuðinn, hvað þá allt árið.
Nýtt ár getur verið gott tækifæri til að stilla strengi frekar en að snúa öllu á hvolf og ætla að breyta öllu í einu. Oft eru litlu breytingarnar þær sem endast best.
Prófið til dæmis að:
Með litlum skrefum yfir lengri tíma geta nýjar venjur smám saman fest sig í sessi. Þegar markmiðin eru raunhæf og breytingarnar hægfara eru meiri líkur á að þær endist.
Fyrsta skrefið getur verið að koma meiri stöðugleika á máltíðarnar, til dæmis með fjölbreyttum og næringarríkum uppskriftum. Margir finna fyrir meiri orku, betri meltingu og jafnari blóðsykri þegar reglulegar máltíðir verða hluti af daglegri rútínu.
Það getur hjálpað að:
Áramótaheit geta verið góð, en höfum þau raunhæf. Stór markmið virka oft yfirþyrmandi. Það að ætla að breyta öllu í einu er sjaldnast auðvelt til lengdar. Litlu markmiðin eru hins vegar oft þau sem skapa raunverulegan árangur.
Það þarf ekki að breyta öllu í einu til að ná árangri.
Alveg eins og þegar sett er upp æfingaáætlun getur verið hjálplegt að setja sér einföld og skýr markmið í mataræðinu líka.
Dæmi um lítil og raunhæf markmið:
Þegar markmiðin eru einföld og mælanleg eru meiri líkur á að þau verði hluti af daglegri rútínu.
Algengt er að byrja árið með einhvers konar banni, eins og að ákveða að borða ekkert nammi eða engin kolvetni. Það er auðvitað eitt að minnka við sig, en algjört bann hjálpar ekki alltaf.
Það er oft auðveldara að bæta einhverju góðu við en að banna allt hitt.
Ef við snúum hugsuninni aðeins við getur verið auðveldara að byggja upp venjur sem endast.
Prófið til dæmis að bæta við:
Með tímanum minnkar oft sjálfkrafa plássið fyrir mat sem þjónar okkur ekki eins vel.
Gott skipulag þarf ekki að vera flókið. Litlar ákvarðanir fyrirfram geta gert daglegt næringarval bæði auðveldara og minna stressandi.
Prófið til dæmis að:
Litlar ákvarðanir sem teknar eru fyrirfram geta sparað bæði tíma og orku yfir vikuna.
Margir byrja árið af mikilli hörku. En næring á líka að veita ánægju, styðja okkur og byggja okkur upp.
Spyrjum okkur reglulega:
Þessar spurningar geta hjálpað okkur að taka ákvarðanir sem styðja betur við líðan og heilsu.
Við hugsum oft um kíló og kaloríur, en líðan er oft betri mælikvarði á árangur.
Merki sem geta sagt okkur að við séum á góðri leið:
Með litlum skrefum getum við byggt upp venjur sem endast og styðja við vellíðan til lengri tíma. Nýtt ár þarf ekki að snúast um fullkomnun heldur jafnvægi, sjálfsumhyggju og raunhæf skref í rétta átt.
Gleðilegt nýtt ár. Megi 2026 vera ykkur gæfu- og árangursríkt.
Margir velta fyrir sér hvort matvæli séu örugg eftir að dagsetning á umbúðum rennur út. Að skilja muninn á „best fyrir“ og „síðasti notkunardagur“ getur sparað peninga, minnkað matarsóun og aukið öryggi.
Einfaldar aðferðir til að minnka sóun, nýta matinn betur og halda matarútgjöldum í skefjum – án þess að fórna gæðum eða bragði.
Aukefni eru efni sem eru bætt í matvæli til að bæta geymsluþol, áferð, lit, bragð eða öryggi. Flest aukefni eru því talin örugg við eðlilega neyslu en gott er þó að neyta þeirra í hófi og velja fjölbreytt og fersk matvæli reglulega.
Hér er það helsta sem gott er að vita um avókadó, hvað það inniheldur, hvernig má nota það og hvernig best er að skera það.
Með litlum breytingum er hægt að gera baksturinn aðeins næringarríkari án þess að fórna bragði eða stemningu.
Janúar er sem betur fer ekki eini mánuður ársins. Of oft setjum við allt undir í byrjun árs, keyrum okkur áfram af krafti og náum svo ekki að halda dampi út mánuðinn, hvað þá allt árið. Gott er að muna að árið samanstendur af tólf mánuðum og því engin þörf á að ætla sér allt í einu.
Mörg þeirra matvæla sem við borðum í dag eru kölluð gjörunnin matvæli, eða ultra-processed foods (UPF) á ensku. Hefurðu nokkru sinni velt því fyrir þér hvernig snakkpoki, orkustykki eða tilbúinn réttur verður til?
Hvað er glúten, hvernig myndast það og hverjir þurfa að forðast það? Hér finnur þú svörin.
Til að njóta á heilsusamlegri hátt er til að mynda hægt að velja léttari valkosti eða útfæra nýjar uppskriftir þar sem grænmeti, ávextir og heilkorna vörur ásamt baunum eru í forgrunni.
Ýmsar staðreyndir um hafra.
Hreyfing og næring fara vel saman – í tilefni af Hjólað í vinnuna hafa Gott og einfalt og ÍSÍ sett saman vikumatseðil með einföldum og næringarríkum máltíðum fyrir alla vikuna.
Ein einfaldasta leiðin til að bæta heilsu í gegnum mataræði er að borða heilkorn daglega. Heilkorn teljast til svokallaðra flókinna kolvetna og hafa verið vel rannsökuð. Rannsóknir sýna sterka fylgni milli reglulegrar neyslu heilkorns og bættrar langtímaheilsu.
Að sjóða egg virðist einfalt, en rétt eldun skiptir máli til að ná fullkominni áferð – hvort sem maður kýs að hafa eggin linsoðin, harðsoðin eða mitt á milli.
Hér má finna leiðbeiningar um hvaða skref þarf að taka til að sjóða fullkomlega „al dente” pasta.
Að sjóða hrísgrjón er einfalt þegar maður kann réttu skrefin. Á meðan þau malla í pottinum er oft hægt að skera grænmeti eða sinna öðrum þáttum í eldhúsinu.