Það er margt hægt að gera til að minnka matarsóun á heimilum. Hún tengist meðal annars því hvernig við skipuleggjum innkaup, geymum og eldum mat og hvernig við nýtum afganga. Hér eru hagnýt ráð sem hjálpa til við að skoða eigin venjur – og draga úr matarsóun.
Gott skipulag verið lykilatriði. Með því að búa til vikumatseðil og/eða innkaupalista, skoða hvað er til í ísskápnum og ræða saman um innkaupin má draga verulega úr matarsóun. Einnig getur verið sniðugt að skipuleggja 3–4 máltíðir fyrir vikuna og nýta afganga þess á milli. Ef tímaskortur hamlar getur verið sniðugt að panta matarpakka eða fá matvörur sendar heim.
Einnig er mikilvægt að skipuleggja verslunarferðir. Betra er að versla oftar og minna í senn í stað þess að kaupa mikið vegna magnafsláttar sem kann að nýtast illa. Útlitsgallaðar vörur eða vörur á afslætti sem eru að renna út geta verið góð kaup ef fyrirséð er að þær nýtist.
Æskilegt er að versla oftar og minna í senn og velja afsláttarvörur þegar fyrirséð er að þær nýtist.
Rétt geymsla skiptir miklu máli. Stillum ísskápinn á 0–4°C, röðum vörum sem fara að renna út fremst og þeim sem endast lengur aftar. Gott er að merkja opnaðar vörur með dagsetningu.
Setjum afganga beint í kæli eða frysti og geymum þá í loftþéttum, gegnsæjum ílátum eða merkjum vel. Þá er auðveldara að sjá hvað er til. Treystum líka lyktar- og bragðskyni, matur sem lyktar og bragðast eðlilega er oft enn góður, sérstaklega ef hann er merktur „best fyrir“.
Eldum hæfilegt magn og nýtum það sem er til. Prófum að búa til máltíð úr afgöngum, hráefnum í frysti eða því sem er að renna út. Víða má finna hugmyndir, til dæmis í hér á forsíðunni undir „Hvað er til í skápunum“. Að elda heima getur sparað peninga. Hér má finna góðar og einfaldar uppskriftir.
Réttir eins og taco eða salatskálar sem hver og einn setur saman geymast oft betur og geta aukið þátttöku barna við matargerð.
Máltíð heima getur verið jafn notaleg og að fara út að borða – og ef farið er út er gott að taka afganga með heim. Þeir nýtast vel í hádegismat eða nesti. Einnig má prófa „kaupstopp“ annað slagið, sérstaklega fyrir frí og hátíðir, og klára það sem er til áður en keypt er meira.
Betra er að bera fram minna af mat í einu og nota minni diska. Þannig geta afgangar nýst daginn eftir.
Ef matur nýtist ekki má gefa hann, deila með nágrönnum eða bjóða vinum og vinnufélögum. Einnig má setja mat í frískápa eða kanna möguleika á matargjöfum til samtaka (best er að hafa samband fyrst).
Ef ekki tekst að nýta allt er betra að flokka matarafganga sem lífrænan úrgang en að setja í almennt rusl. Einnig er hægt að búa til moltu og nýta í garð eða blómapotta.
Lesið nánar um ráð til að draga úr matarsóun.
Margir velta fyrir sér hvort matvæli séu örugg eftir að dagsetning á umbúðum rennur út. Að skilja muninn á „best fyrir“ og „síðasti notkunardagur“ getur sparað peninga, minnkað matarsóun og aukið öryggi.
Einfaldar aðferðir til að minnka sóun, nýta matinn betur og halda matarútgjöldum í skefjum – án þess að fórna gæðum eða bragði.
Aukefni eru efni sem eru bætt í matvæli til að bæta geymsluþol, áferð, lit, bragð eða öryggi. Flest aukefni eru því talin örugg við eðlilega neyslu en gott er þó að neyta þeirra í hófi og velja fjölbreytt og fersk matvæli reglulega.
Hér er það helsta sem gott er að vita um avókadó, hvað það inniheldur, hvernig má nota það og hvernig best er að skera það.
Með litlum breytingum er hægt að gera baksturinn aðeins næringarríkari án þess að fórna bragði eða stemningu.
Janúar er sem betur fer ekki eini mánuður ársins. Of oft setjum við allt undir í byrjun árs, keyrum okkur áfram af krafti og náum svo ekki að halda dampi út mánuðinn, hvað þá allt árið. Gott er að muna að árið samanstendur af tólf mánuðum og því engin þörf á að ætla sér allt í einu.
Mörg þeirra matvæla sem við borðum í dag eru kölluð gjörunnin matvæli, eða ultra-processed foods (UPF) á ensku. Hefurðu nokkru sinni velt því fyrir þér hvernig snakkpoki, orkustykki eða tilbúinn réttur verður til?
Hvað er glúten, hvernig myndast það og hverjir þurfa að forðast það? Hér finnur þú svörin.
Til að njóta á heilsusamlegri hátt er til að mynda hægt að velja léttari valkosti eða útfæra nýjar uppskriftir þar sem grænmeti, ávextir og heilkorna vörur ásamt baunum eru í forgrunni.
Ýmsar staðreyndir um hafra.
Hreyfing og næring fara vel saman – í tilefni af Hjólað í vinnuna hafa Gott og einfalt og ÍSÍ sett saman vikumatseðil með einföldum og næringarríkum máltíðum fyrir alla vikuna.
Ein einfaldasta leiðin til að bæta heilsu í gegnum mataræði er að borða heilkorn daglega. Heilkorn teljast til svokallaðra flókinna kolvetna og hafa verið vel rannsökuð. Rannsóknir sýna sterka fylgni milli reglulegrar neyslu heilkorns og bættrar langtímaheilsu.
Að sjóða egg virðist einfalt, en rétt eldun skiptir máli til að ná fullkominni áferð – hvort sem maður kýs að hafa eggin linsoðin, harðsoðin eða mitt á milli.
Hér má finna leiðbeiningar um hvaða skref þarf að taka til að sjóða fullkomlega „al dente” pasta.
Að sjóða hrísgrjón er einfalt þegar maður kann réttu skrefin. Á meðan þau malla í pottinum er oft hægt að skera grænmeti eða sinna öðrum þáttum í eldhúsinu.