Það er margt hægt að gera til að minnka matarsóunina heimavið. Matarsóun á heimilum er margþætt og getur tengst því hvernig við skipuleggjum innkaup, geymum og eldum mat og hvernig og hvort við nýtum afganga. Hér eru hagnýt ráð sem hjálpa þér að skoða eigin venjur – og mögulega draga úr matarsóun.
Fyrir það fyrsta getur gott skipulag verið lykilatriði. Með því að búa til innkaupalista, skoða hvað er til í ísskápnum og ræða saman um innkaupin má draga verulega úr matarsóun. Það getur einnig verið sniðugt að skipuleggja 3–4 máltíðir fyrir vikuna og nýta afganga inn á milli. Ef tímaskortur hamlar getur verið sniðugt að panta matarpakka eða nýta það að fá matarpokana senda heim að dyrum til að auðvelda.
Það getur líka verið gott ráð að skipuleggja verslunarferðina. Verslum frekar oftar og minna í senn, frekar en að nýta of oft magnafslætti sem maður situr uppi með, og veljum stundum útlitsgallaðar vörur eða vörur sem eru að renna út þegar þær eru á afslætti sem séð er fram á að geta nýtt þær. Slíkar vörur eru oft frábær kaup ef þær ná að nýtast áður en þær renna út.
Geymsla matvæla skiptir sköpum. Stillum t.d. ísskápinn rétt (milli 0-4°C), röðum vörum sem fara að renna út fremst og þeim með lengri endingartíma aftar (eins og með mjólkurvörur og ferskvöru), og einnig er sniðugt að merkja opnaðar vörur með dagsetningu. Gott er að setja afganga beint í kæli eða frysti og sniðug er að geyma þá í loftþéttum, gegnsæjum ílátum eða merkja vel svo auðvelt sé að sjá hvað leynist í boxinu. Treystum einnig á lyktarskynið – matur sem lyktar og bragðast eðlilega er oft enn góður, sérstaklega ef hann er merktur með „best fyrir“ .
Eldum rétt magn og nýtum það sem er til. Prófum að búa til máltíð úr afgöngum, því sem er í frystinum eða þeim hráefnum sem fara að renna út. Hægt er að finna hugmyndir m.a. hér á forsíðunni „ Hvað er til í skápunum ” um hvað hægt sé að gera úr þeim hráefnum sem til eru á heimilinu. Það hjálpar oft buddunni að elda heima og nýta það sem leynist nú þegar á heimilinu.
Prófum að nota minni diska við matarborðið og einnig getur reynst sniðugt að bera fram minna í einu. Þá geta orðið til afgangar sem geta nýst vel daginn eftir. Réttir sem hver og einn þarf að raða saman (eins og taco eða salatskálar) geymast betur og hvetur líka til meira sjálfstæðis og þátttöku hjá börnum.
Máltíð heima með kertum getur verið jafn notaleg og að fara út að borða – og ef farið er út, tökum þá afganga með heim. Afgangar nýtast vel í hádegismat eða nesti. Prófum jafnvel „kaupstopp“ annað slagið, sérstaklega fyrir frí og hátíðir – og klárum það sem er til áður en skáparnir fyllast aftur.
Gefum stundum það sem ekki er notað eða ef mikill afgangs matur verður til að þá er tilvalið að bjóða stundum vinum eða vinnufélögum upp á, deila með nágrönnum eða setja í frískápa eða athugaðu með matargjafir til samtaka (þó er gott ráð að hafa samband við þau fyrst).
Það gerist þó stundum að það næst ekki að nýta allt – og þá er betra að flokka matarafganga sem lífrænan úrgang heldur en að henda í almennt rusl. Einnig er hægt að búa til moltu heima og nýta í garðinn eða blómapottana.
Lestu nánar um ráðin til að
draga úr matarsóun hér
.
Til að njóta á heilsusamlegri hátt er til að mynda hægt að velja léttari valkosti eða útfæra nýjar uppskriftir þar sem grænmeti, ávextir og heilkorna vörur ásamt baunum eru í forgrunni.
Jólin eru tími ljóss, friðar og hefða þar sem við njótum þess að elda, baka og skapa minningar með þeim sem okkur þykir vænt um.
Með leik má kveikja áhuga barna á mat. Hrekkjavakan snýst um fleira en hræðilega búninga – hún er líka tækifæri til að skapa stemningu, samveru og gleði í eldhúsinu.
Heilbrigð þarmaflóra er mikilvæg þegar kemur að meltingu, ónæmiskerfinu, hormónajafnvægi og andlegri líðan.
Janúar er sem betur fer ekki eini mánuðurinn. Of oft setjum við allt undir í byrjun árs, keyrum okkur áfram af krafti og finnum svo að við náum ekki að halda dampi út mánuðinn, hvað þá allt árið. Því er góð áminning að muna að árið samanstendur af tólf mánuðum, ekki bara einum og því hægt að dreifa markmiðum jafnt og þétt yfir þá alla.
Hugmyndir að hollu, næringarríku og góðu skólanesti fyrir mikilvægasta fólkið.
Grein fyrir alla þá sem vilja skilja hvað prótein er og gerir.
Trefjar eru nauðsynlegur hluti af hollu mataræði og hafa víðtæk, jákvæð áhrif á heilsuna. Þrátt fyrir að líkaminn melti ekki trefjar eins og önnur kolvetni, þá gegna þær mikilvægu hlutverki í meltingu, blóðsykurstjórnun og hafa jákvæð áhrif á hjarta- og æðakerfið. Því er vert að huga að nægilegri trefjainntöku til að stuðla að betri líðan og langtímaheilbrigði.
Börn kjósa mat sem þau þekkja og treysta, en forðast oft beiskt bragð eins og í brokkolíi eða káli. Því er matvendni oft eðlilegur partur af uppvextinum. Góðu fréttirnar eru: smekkur þeirra þroskast með tíma og ekki síst æfingu.
Hvað er glúten, hvernig myndast það og hverjir þurfa að forðast það? Hér finnur þú svörin.
Skráargatið er opinbert norrænt matvælamerki sem auðkennir matvörur sem eru hollari valkostir og innihalda m.a. hollari fitu, minna af viðbættum sykri og salti, en meira af trefjum og heilkorni en sambærilegar vörur.
Smoothieskálar geta verið mjög næringarríkar máltíðir þar sem prótein, góðar fitur og trefjar sameinast í fallega, litríka og bragðgóða skál.
Margir velta fyrir sér hvort matvæli séu örugg eftir að dagsetning á umbúðum rennur út. Að þekkja muninn á „best fyrir“ og „síðasti notkunardagur“ getur bæði sparað peninga, minnkað matarsóun og aukið öryggi.
Fyrstu árin eru mjög mikilvæg fyrir mótun matarsmekks og matarvenja barna. Matur og drykkir ættu að veita nauðsynlega næringu til vaxtar og þroska, auk þess að stuðla að góðri orku, úthaldi og vellíðan í daglegu lífi.
Einfaldar aðferðir til að minnka sóun, nýta matinn betur og halda matarútgjöldum í skefjum – án þess að fórna gæðum eða bragði.
Matarsóun á heimilum er margþætt og getur tengst því hvernig við skipuleggjum innkaup, geymum og eldum mat, og nýtum afganga. Hér eru hagnýt ráð sem hjálpa þér að skoða eigin venjur – og mögulega draga úr matarsóun.
Aukefni eru efni sem eru bætt í matvæli til að bæta geymsluþol, áferð, lit, bragð eða öryggi. Flest aukefni eru því talin örugg við eðlilega neyslu en gott er þó að neyta þeirra í hófi og velja fjölbreytt og fersk matvæli reglulega.
Það helsta sem gott er að vita um avókadó eins og hvað það inniheldur, hvað er best að nota það í og hvernig er best að skera það.
Ein einfaldasta leiðin til að bæta heilsu í gegnum mataræði er að borða heilkorn daglega. Heilkorn teljast til svokallaðra flókinna kolvetna og hafa verið vel rannsökuð. Rannsóknir sýna sterka fylgni milli reglulegrar neyslu heilkorns og bættrar langtímaheilsu.
Mörg þeirra matvæla sem við borðum í dag eru oft kölluð gjörunnin matvæli , eða ultra-processed foods (UPF) á ensku. Hefurðu nokkru sinni velt því fyrir þér hvernig snakkpoki, orkustykki eða tilbúinn réttur verður til?
Með því að borða fjölbreytta, litríka og trefjaríka fæðu, drekka nægan vökva og skilja betur hvernig meltingin okkar virkar, getum við stutt við eigið heilbrigði og vellíðan.
Ýmsar staðreyndir um hafra.
Einföld uppskrift að kókosrjóma sem hentar vel með ávöxtum, á vöffluna, með hrákökunni eða í stað hefðbundins rjóma í eftirrétti.
Að sjóða egg virðist einfalt, en rétt eldun skiptir máli til að ná fullkominni áferð – hvort sem maður kýs að hafa eggin linsoðin, harðsoðin eða mitt á milli.
Gerbakstur þarf ekki að vera flókinn. Ef þið fylgið nokkrum einföldum skrefum getið þið auðveldlega bakað ykkar eigið brauð.
Að sjóða hrísgrjón er einfalt þegar maður kann réttu skrefin. Á meðan þau malla í pottinum er oft hægt að skera grænmeti eða sinna öðrum þáttum í eldhúsinu.
Ráðleggingar um mataræði frá embætti landlæknis leggja áherslu á fjölbreytt og næringarríkt mataræði, meira grænmeti, ávexti og heilkorn, fjölbreytta próteingjafa og reglulegar máltíðir ásamt mjög hóflegri neyslu sykurs, salts og unninna matvæla.
Hér má finna leiðbeiningar um hvaða skref þarf að taka til að sjóða fullkomlega „ al dente ” pasta.