Íslenskar ráðleggingar um mataræði frá embætti landlæknis hafa um árabil lagt áherslu á að borða næringarríkan og fjölbreyttan mat í samræmi við þarfir líkamans. Ráðleggingarnar byggja á vísindalegum rannsóknum og hafa það markmið að stuðla að betri heilsu og vellíðan almennings.
Megináhersla er að borða fjölbreyttan mat í hæfilegu magni.
Áhersla er lögð á að auka neyslu á grænmeti, ávöxtum, heilkornavörum og fiski og að velja oftar fituminni mjólkurvörur og hollar fitur.
Mælt er með að borða grænmeti og ávexti sem hluta af flestum máltíðum dagsins. Grænmeti, ávextir og ber innihalda trefjar, vítamín og steinefni sem líkaminn þarf á að halda. Heilkornavörur eins og rúgbrauð, hafrar og gróft pasta innihalda einnig trefjar og geta stuðlað að betri meltingu og jafnari orku yfir daginn.
Fiskur gegnir mikilvægu hlutverki í íslensku mataræði. Ráðlagt er að borða fisk tvisvar til þrisvar í viku, bæði feitan og magran, þar sem hann er góð uppspretta próteina, joðs og omega-3 fitusýra.
Hvatt er til þess að fá prótein úr fjölbreyttum matvælum, svo sem fiski, kjöti, baunum, eggjum, tofu, tempeh, skyri eða öðrum próteinríkum mjólkurvörum.
Reglulegt máltíðarmynstur, um 3 máltíðir og 1-2 millimál á dag, getur hjálpað til við að viðhalda jafnari orku yfir daginn.
Vatn er besti svaladrykkurinn fyrir fólk á öllum aldri. Best er neyta sætra drykkja í sem mestu hófi og sama á við um unnar kjötvörur og önnur mikið unnin matvæli. Hvatt er til þess að draga úr neyslu á sykri, salti og mettaðri fitu. Þeir sem kjósa að fá sér sykur ættu að neyta hans í hófi. Einnig er mælt með að saltneysla fari ekki yfir 6 g á dag og að mettuð fita sé innan við 10% af daglegri orkuþörf.
Næringarráðleggingar embættis landlæknis leggja ekki áherslu á boð og bönn heldur skynsamlegt jafnvægi og fjölbreytt mataræði.
Á Gott og einfalt má til að mynda finna einfaldar og hollar uppskriftir sem allar taka mið af ráðleggingum um mataræði frá embætti landlæknis.
Á vef embættis landlæknis má lesa ráðleggingar um mataræði í heild sinni.
Margir velta fyrir sér hvort matvæli séu örugg eftir að dagsetning á umbúðum rennur út. Að skilja muninn á „best fyrir“ og „síðasti notkunardagur“ getur sparað peninga, minnkað matarsóun og aukið öryggi.
Einfaldar aðferðir til að minnka sóun, nýta matinn betur og halda matarútgjöldum í skefjum – án þess að fórna gæðum eða bragði.
Aukefni eru efni sem eru bætt í matvæli til að bæta geymsluþol, áferð, lit, bragð eða öryggi. Flest aukefni eru því talin örugg við eðlilega neyslu en gott er þó að neyta þeirra í hófi og velja fjölbreytt og fersk matvæli reglulega.
Hér er það helsta sem gott er að vita um avókadó, hvað það inniheldur, hvernig má nota það og hvernig best er að skera það.
Með litlum breytingum er hægt að gera baksturinn aðeins næringarríkari án þess að fórna bragði eða stemningu.
Janúar er sem betur fer ekki eini mánuður ársins. Of oft setjum við allt undir í byrjun árs, keyrum okkur áfram af krafti og náum svo ekki að halda dampi út mánuðinn, hvað þá allt árið. Gott er að muna að árið samanstendur af tólf mánuðum og því engin þörf á að ætla sér allt í einu.
Mörg þeirra matvæla sem við borðum í dag eru kölluð gjörunnin matvæli, eða ultra-processed foods (UPF) á ensku. Hefurðu nokkru sinni velt því fyrir þér hvernig snakkpoki, orkustykki eða tilbúinn réttur verður til?
Hvað er glúten, hvernig myndast það og hverjir þurfa að forðast það? Hér finnur þú svörin.
Til að njóta á heilsusamlegri hátt er til að mynda hægt að velja léttari valkosti eða útfæra nýjar uppskriftir þar sem grænmeti, ávextir og heilkorna vörur ásamt baunum eru í forgrunni.
Ýmsar staðreyndir um hafra.
Hreyfing og næring fara vel saman – í tilefni af Hjólað í vinnuna hafa Gott og einfalt og ÍSÍ sett saman vikumatseðil með einföldum og næringarríkum máltíðum fyrir alla vikuna.
Ein einfaldasta leiðin til að bæta heilsu í gegnum mataræði er að borða heilkorn daglega. Heilkorn teljast til svokallaðra flókinna kolvetna og hafa verið vel rannsökuð. Rannsóknir sýna sterka fylgni milli reglulegrar neyslu heilkorns og bættrar langtímaheilsu.
Að sjóða egg virðist einfalt, en rétt eldun skiptir máli til að ná fullkominni áferð – hvort sem maður kýs að hafa eggin linsoðin, harðsoðin eða mitt á milli.
Hér má finna leiðbeiningar um hvaða skref þarf að taka til að sjóða fullkomlega „al dente” pasta.
Að sjóða hrísgrjón er einfalt þegar maður kann réttu skrefin. Á meðan þau malla í pottinum er oft hægt að skera grænmeti eða sinna öðrum þáttum í eldhúsinu.